WIBOR to nie franki – walka o informacje 2026

Argument pierwszy z mediów: WIBOR wyznacza niezależny podmiot, więc banki nie manipulują stawką

To prawda i warto ją przyznać bez owijania w bawełnę. Wskaźnik WIBOR oblicza spółka GPW Benchmark S.A. na podstawie rozporządzenia BMR (2016/1011/UE) i pod nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego. Banki uczestniczą w tzw. fixingu — przekazują dane administratorowi — ale nie ustalają samodzielnie wysokości stawki. To fundamentalna różnica w porównaniu z kredytami frankowymi, gdzie każdy bank prowadził własne tabele kursowe i mógł kurs waluty kształtować niemal dowolnie.

Wyrok TSUE C-471/24 potwierdził ten pogląd wprost: sposób obliczania WIBOR korzysta z domniemania zgodności z BMR i nie powinien być przedmiotem sądowej kontroli w sporach konsumenckich. Argument o możliwości manipulacji wskaźnikiem przez kredytodawcę — który utorował drogę do masowego unieważniania franków — w sprawach złotówkowych traci grunt pod nogami.

Argument drugi z mediów: ryzyko jest limitowane ustawowo, więc konsument był chroniony

Górny pułap zmiennego oprocentowania wyznacza art. 359 §2(1) k.c. — odsetki maksymalne to dwukrotność odsetek ustawowych (stopa referencyjna NBP + 3,5 pp). Brzmi uspokajająco. Ale ta matematyczna granica nie odpowiada na kluczowe pytanie: czy kredytobiorca w momencie podpisywania umowy rozumiał, że rata może wzrosnąć o 60–80%, gdy NBP podniesie stopy? I czy bank mu to pokazał na konkretnym przykładzie liczbowym — nie tylko wpisując do formularza zdanie o zmiennym oprocentowaniu?

Argument trzeci z mediów: żaden prawomocny wyrok nie dał kredytobiorcy wygranej

Statystyka jest selektywnie prawdziwa. Ponad 150 prawomocnych wyroków na niekorzyść kredytobiorców brzmi przytłaczająco — dopóki nie zestawimy tej liczby z całkowitą liczbą toczących się spraw, która przekracza 2500. Oznacza to, że prawomocnie zakończono mniej niż 6% postępowań. Zdecydowana większość wciąż się toczy. Co więcej, wyrok TSUE C-471/24 zapadł 12 lutego 2026 r. — polskie sądy dopiero zaczną wdrażać wynikającą z niego interpretację obowiązków informacyjnych banków.

Warto też pamiętać, że wiele orzeczeń zabezpieczających korzystnych dla kredytobiorców zostało uchylonych przez sądy odwoławcze — ale samo ich wydanie świadczy o tym, że sędziowie dostrzegali wątpliwości co do rzetelności umów. Orzeczenia zabezpieczające to nie wygrany proces, ale sygnał, że argumentacja konsumentów nie jest bezzasadna.

Gdzie jest prawdziwa szansa: obowiązki informacyjne, nie metodologia WIBOR

Wyrok TSUE C-471/24, choć ograniczył zakres kontroli sądowej co do mechanizmu wyznaczania WIBOR, jednocześnie wyraźnie wskazał, że sądy krajowe mają obowiązek zbadać, czy bank rzetelnie wywiązał się z obowiązków informacyjnych wobec konsumenta. Podstawą jest dyrektywa 2014/17/UE w sprawie kredytów hipotecznych — i jej wymóg, by konsument otrzymał jasne, zrozumiałe i porównywalne informacje przed zawarciem umowy.

9 bilionów złotych — to argument systemowy, nie prawny

W debacie publicznej pojawia się liczba 9 bilionów złotych — tyle wynosi łączna wartość instrumentów finansowych opartych o WIBOR, czyli trzykrotność polskiego PKB. Liczba ma wywierać wrażenie: jeśli konsumenci wygrają, system finansowy się posypie. Ale rola tej liczby w sądzie jest zerowa. To, że potencjalne koszty uwzględnienia roszczeń byłyby ogromne, nie zmienia treści dyrektywy 93/13 ani art. 385(1) k.c. Właśnie w sytuacjach, gdy stawka jest najwyższa, ochrona słabszej strony kontraktu jest szczególnie ważna — nie szczególnie zbędna.

Epilog: polskie sądy wiedziały to już w 2018 roku

Media sugerują, że spory o WIBOR to zjawisko nowe, które dopiero się kształtuje. To niepełny obraz. Sąd Okręgowy w Siedlcach w sprawie I C 1139/16 — wyrok z 27 marca 2018 roku, prawomocny od 23 maja 2018 roku — badał już wówczas abuzywność klauzuli zmiennego oprocentowania w kredycie złotówkowym, opierając się na art. 385(1) k.c. Sprawa wpłynęła w 2016 roku, gdy w debacie publicznej dominowały wyłącznie franki.