SKD przed TSUE: 5 spraw – co zmienia dla kredytobiorców

Czym jest Sankcja Kredytu Darmowego i dlaczego trafiła do TSUE?

Art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim przewiduje radykalną ochronę: jeśli bank naruszy obowiązki informacyjne przy zawieraniu umowy, konsument może zwrócić wyłącznie pożyczony kapitał — bez odsetek, bez prowizji, bez żadnych kosztów. Kredyt staje się dosłownie darmowy. Mechanizm ten wynika bezpośrednio z dyrektywy 2008/48/WE, która zobowiązuje państwa UE do wprowadzenia skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji wobec nieuczciwych kredytodawców.

Problem w tym, że zarówno banki, jak i sądy różnie interpretują zakres tej ochrony. Kiedy dokładnie można zastosować SKD? Czy wystarczy drobny błąd formalny? Czy od prowizji wolno naliczać odsetki? Jak liczyć termin przedawnienia? Na te pytania nie ma jednej odpowiedzi w polskich sądach — i właśnie dlatego trafiły one do TSUE.

C-744/24: odsetki od prowizji — wyrok już 23 kwietnia 2026 r.

Sprawa zainicjowana przez Sąd Rejonowy we Włodawie dotyczy praktyki powszechnej w polskich bankach: naliczania odsetek nie tylko od kwoty faktycznie przekazanej konsumentowi, ale także od prowizji i innych opłat. Mechanizm jest prosty i z punktu widzenia konsumenta głęboko niekorzystny — bierze pożyczkę na 20 000 zł, z czego bank od razu pobiera 2 000 zł prowizji, ale odsetki nalicza od pełnych 20 000 zł. Konsument płaci więc odsetki od pieniędzy, których nigdy nie widział.

Sąd pyta TSUE, czy taka praktyka jest zgodna z dyrektywą 2008/48/WE, oraz czy błędne przedstawienie RRSO w takiej sytuacji stanowi naruszenie obowiązków informacyjnych. Jeśli Trybunał odpowie negatywnie — banki mogą zostać zobowiązane do zwrotu pobranych w ten sposób odsetek. Przy kilkunastu milionach aktywnych kredytów gotówkowych w Polsce łączna kwota może sięgać miliardów złotych.

C-831/24: kiedy błąd w umowie uruchamia SKD?

Sąd Rejonowy w Białymstoku zadał pytanie fundamentalne dla tysięcy toczących się spraw: czy SKD chroni konsumenta wyłącznie wtedy, gdy umowa całkowicie pomija wymagany element — czy też gdy element ten został wpisany, ale jest błędny, niejasny lub niepełny? Dotychczas część sądów stosowała wąską wykładnię: skoro rubryka wypełniona, sankcji nie ma. Szeroka wykładnia może otworzyć drogę do ochrony dla znacznie większej liczby konsumentów.

C-684/25: czy każde naruszenie musi prowadzić do SKD?

To sprawa, która ciekawi przede wszystkim banki. Sąd Rejonowy w Brodnicy pyta, czy sąd krajowy może odmówić zastosowania SKD, jeśli naruszenie było drobne — na przykład dotyczyło jedynie nieprecyzyjnego opisu zasad zmiany niewielkiej opłaty, bez realnego wpływu na decyzję konsumenta o zawarciu umowy. Artykuł 23 dyrektywy wymaga sankcji proporcjonalnych — ale czy automatyczne pozbawianie banku wszystkich odsetek jest proporcjonalne do każdego, nawet najmniejszego uchybienia?

Sprawa ma też drugi wymiar: sąd pyta, czy zamiast SKD można zastosować ochronę z dyrektywy 93/13 o nieuczciwych warunkach — i tylko nakazać zwrot nienależnie pobranych opłat. Takie rozstrzygnięcie byłoby korzystniejsze dla banków, ale i tak wzmacniałoby pozycję konsumentów w porównaniu z obecnym stanem.

C-763/25: termin i cesja — dwie kwestie o wielkich konsekwencjach

Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli zadaa pytania o dwa zagadnienia, które blokują dziesiątki postępowań. Pierwsze: czy roczny termin na skorzystanie z SKD, biegnący zgodnie z polskim prawem od dnia wypłaty kredytu, jest zgodny z zasadą skuteczności prawa UE — czy też jest zbyt krótki i w praktyce pozbawia konsumentów realnej możliwości skorzystania z ochrony?

Drugie pytanie dotyczy rynku, który urósł do znaczących rozmiarów: cesji wierzytelności z SKD na kancelarie i spółki skupujące roszczenia. Czy taki przelew jest skuteczny? Część sądów odmawiała ochrony, uznając że SKD ma charakter ściśle osobisty. TSUE rozstrzygnie, czy takie podejście nie ogranicza nadmiernie dostępu konsumentów do ochrony.

C-828/25: matematyka RRSO i sześć pytań technicznych

Najbardziej technicznie złożona sprawa dotyczy sposobu obliczania Rzeczywistej Rocznej Stopy Oprocentowania. Sąd Rejonowy w Tomaszowie Mazowieckim zadaa aż 6 pytań dotyczących sytuacji, gdy umowa używa pojęcia „kwota kredytu‟ inaczej niż rozumie je dyrektywa — obejmując nim zarówno kwotę dla konsumenta, jak i kredytowane koszty. Jeśli RRSO jest w takiej sytuacji wyliczone błędnie — czy może to otworzyć drogę do zastosowania SKD? I czy błąd działa na korzyść czy nikorzyść konsumenta?