WIBOR PLN: sądy wiedziały wcześniej – wyrok Siedlce
Zanim media nagłośniły WIBOR, Sąd Okręgowy w Siedlcach już badał abuzywność klauzul zmiennego oprocentowania w złotówkach
Rok 2018. Kraj pochłonięty jest falą pozwów frankowych. Nikt nie mówi głośno o kredytach PLN. Tymczasem Sąd Okręgowy w Siedlcach, w sprawie I C 1139/16, mierzy się z pytaniem, które dziś zadaje sobie 2,5 tysiąca kredytobiorców: czy bank miał prawo dowolnie kształtować zmienne oprocentowanie złotówkowego kredytu?
Najważniejsze wnioski
-
1Już w 2018 r. polskie sądy badały abuzywność klauzul zmiennego oprocentowania w kredytach złotówkowych — sprawa I C 1139/16 (SO Siedlce) to udokumentowany przykład
-
2Podstawa prawna stosowana przez sądy to art. 385(1) k.c. — ten sam przepis, który posłużył do masowego unieważniania kredytów frankowych
-
3Banki przez lata twierdziły, że umowy PLN są 'bezpieczne' — orzecznictwo sprzed ponad siedmiu lat pokazuje, że wątpliwości istniały już znacznie wcześniej
-
4Artykuł mec. Orkusza (Prawo.pl, 21.03.2026) przyznaje, że spory o WIBOR skupią się na obowiązkach informacyjnych — właśnie to badał SO w Siedlcach w 2018 r.
-
5Wyrok TSUE C-471/24 z 12 lutego 2026 r. potwierdził, że sądy powinny weryfikować, czy bank należycie poinformował konsumenta o ryzyku zmiennej stopy — historia zatacza koło
2018 rok: kredyty PLN pod lupą sądu, gdy nikt jeszcze tego nie nagłaśniał
Sprawa I C 1139/16 wpłynęła do Sądu Okręgowego w Siedlcach jeszcze w 2016 roku — a więc w czasie, gdy w debacie publicznej dominowały wyłącznie kredyty frankowe. Postępowanie prowadził I Wydział Cywilny pod przewodnictwem sędzi Joanny Kraśnik-Mazurek. Podstawą prawną rozstrzygnięcia był art. 385(1) Kodeksu cywilnego — przepis dotyczący niedozwolonych postanowień umownych. Ten sam instrument prawny, który kilka lat później stał się fundamentem masowego unieważniania umów frankowych.
Art. 385(1) k.c. stanowi: postanowienie umowy zawartej z konsumentem, które nie było indywidualnie negocjowane i kształtuje jego prawa lub obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy — nie wiąże go. Sądy stosowały ten przepis do kredytów PLN już wtedy, gdy banki zapewniały, że złotówkowe umowy są w pełni przejrzyste.
Co konkretnie badał sąd? Klauzule zmiennego oprocentowania w złotówkach
Przedmiotem sporu w sprawie I C 1139/16 była klauzula kształtująca zmienne oprocentowanie kredytu udzielonego w złotych polskich. Sąd badał, czy bank — konstruując mechanizm ustalania i zmiany stopy procentowej — pozostawił sobie nadmierną swobodę decyzyjną, której kredytobiorca-konsument nie był w stanie ocenić ani przewidzieć przy podpisywaniu umowy. To pytanie, które w 2026 roku wróciło ze zdwojoną siłą.
W uzasadnieniu wyroku sąd zwrócił uwagę na istotną asymetrię informacyjną pomiędzy profesjonalnym kredytodawcą a konsumentem. Wskazano, że ogólnikowe odesłanie w treści umowy do bliżej nieokreślonego wskaźnika rynkowego lub parametru ustalanego przez bank — bez rzetelnego wyjaśnienia konsumentowi, jak historycznie kształtowały się tego rodzaju stawki, jaki jest mechanizm ich wyznaczania i jakie skutki finansowe może wywołać ich wzrost — może wypełniać znamiona niedozwolonego postanowienia umownego w rozumieniu art. 385(1) k.c.
Podpisane przez konsumenta oświadczenie o zapoznaniu się z ryzykiem zmiennej stopy procentowej nie jest tożsame z realnym, zrozumiałym pouczeniem o naturze i skali tego ryzyka. Formularz nie zastępuje rzetelnej informacji. (parafraza wniosków z uzasadnienia SO Siedlce, I C 1139/16, 27.03.2018 r.)
Siedem lat ciszy — i głośny powrót tego samego pytania
Wyrok siedlecki nie trafił na pierwsze strony gazet. Portal Orzeczeń opublikował go dopiero 1 lutego 2021 roku — z blisko trzyletnim opóźnieniem względem daty wydania. W tamtym czasie uwaga mediów i środowiska prawniczego skupiona była na kolejnych wyrokach TSUE w sprawach frankowych. Kredyty złotówkowe pozostawały głęboko w cieniu.
Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Według danych Ministerstwa Sprawiedliwości w polskich sądach toczy się ponad 2,5 tysiąca spraw dotyczących klauzul zmiennego oprocentowania opartych o WIBOR. 12 lutego 2026 roku Trybunał Sprawiedliwości UE wydał pierwszy wyrok w tej materii — w sprawie C-471/24 (PKO BP). Trybunał potwierdził, że sądy krajowe są uprawnione i zobowiązane do zbadania, czy bank rzetelnie wypełnił obowiązki informacyjne wobec konsumenta. Pytanie zadane w Siedlcach w 2016 roku wróciło na wokandę — tym razem na poziomie europejskim.
Gdzie prawnicy bankowi mają rację — i dlaczego to potwierdza naszą tezę
W artykule opublikowanym 21 marca 2026 r. na portalu Prawo.pl adwokat reprezentujący interesy sektora bankowego przekonuje, że sprawy WIBOR nie są powtórką franków, ponieważ wysokość WIBOR wyznacza niezależny podmiot — spółka GPW Benchmark S.A. — a nie sam bank-kredytodawca. To prawda, z którą się zgadzamy. Jednak ten sam autor przyznaje jednocześnie, że sednem przyszłych sporów będzie właśnie weryfikacja zakresu i sposobu realizacji obowiązków informacyjnych przez banki w konkretnych stanach faktycznych — co, jego słowami, będzie zadaniem trudnym.
Jeśli sednem sporów WIBOR mają być obowiązki informacyjne — a wyrok TSUE C-471/24 to właśnie potwierdza — to sprawa I C 1139/16 z 2018 roku dowodzi, że polskie sądy zadawały to pytanie na długo przed pierwszym głośnym orzeczeniem z Katowic. Problem nie jest nowy. Jest przemilczany.
Co z tego wynika dla kredytobiorcy złotówkowego?
Kluczowe wnioski praktyczne:
- Sądy badały klauzule PLN już w latach 2016–2018 — istnieje linia orzecznicza, z której można korzystać procesowo
- Art. 385(1) k.c. pozostaje aktualnym i skutecznym narzędziem ochrony konsumenta przy wadliwych klauzulach zmiennego oprocentowania
- Blankietowe oświadczenie o ryzyku podpisywane przy zawieraniu umowy nie zwalnia banku z obowiązku realnego i zrozumiałego pouczenia konsumenta
- Wyrok TSUE C-471/24 z 12 lutego 2026 r. potwierdził tę logikę na poziomie europejskim, co wzmacnia pozycję procesową kredytobiorców
- Każda umowa jest inna — decydujące znaczenie mają konkretne zapisy dotyczące mechanizmu ustalania oprocentowania oraz dokumentacja przekazana konsumentowi przy zawieraniu umowy
9 bilionów złotych — argument systemu, nie argument prawdy
Łączna wartość instrumentów finansowych opartych o WIBOR szacowana jest na 9 bilionów złotych — trzykrotność polskiego PKB. Część komentatorów używa tej liczby jako argumentu, że spory o WIBOR nie mogą zakończyć się sukcesem konsumentów, bo byłoby to zbyt dotkliwe dla systemu finansowego. To rozumowanie odwraca logikę prawa: skala możliwych roszczeń nie decyduje o tym, czy konkretne postanowienie umowne było uczciwe, czy nie. O tym decyduje treść umowy i rzeczywisty przebieg procesu informacyjnego przy jej zawieraniu.
Podsumowanie
Sprawa I C 1139/16 Sądu Okręgowego w Siedlcach to ważny sygnał: polskie sądy dostrzegały słabości umów PLN ze zmiennym oprocentowaniem już w 2018 roku — osiem lat przed pierwszym wyrokiem TSUE w sprawie WIBOR. Dziś Trybunał Sprawiedliwości UE potwierdził, że kluczem do tych sporów są obowiązki informacyjne banków. Historia zatacza koło. Kredytobiorcy złotówkowi mają prawo wiedzieć, że pytanie o rzetelność ich umów nie pojawiło się znikąd — i że system prawny dawał im narzędzia ochrony znacznie wcześniej, niż pozwolono im o tym usłyszeć.
Adwokat Paweł Borowski
Specjalista do spraw przeciwko bankom - kredyty we frankach, WIBOR, Sankcja Kredytu Darmowego
Wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu spraw przeciwko instytucjom finansowym. Specjalizuje się w kredytach frankowych, unieważnianiu klauzul WIBOR oraz dochodzeniu roszczeń z tytułu sankcji kredytu darmowego.
